Yapay zekâ altyapısının enerji ihtiyacının kara şebekelerini zorladığı bir dönemde, çözüm arayışları giderek alışılmadık coğrafyalara kayıyor. Oregon merkezli yenilenebilir enerji ve okyanus teknolojisi şirketi Panthalassa, dalgalardan elektrik üreten, soğutmasını deniz suyuyla yapan ve veri iletişimini düşük yörünge uydularıyla sağlayan otonom “yüzen veri merkezleri” geliştirdiği projesi için B serisinde 140 milyon dolar yatırım aldığını duyurdu. PayPal’ın kurucu ortağı ve Palantir’in eş kurucusu Peter Thiel’in liderlik ettiği turun ardından şirketin toplam yatırımı 210 milyon dolara, değerlemesi ise yaklaşık 1 milyar dolara ulaştı.
Şirket, gelen yatırımla Portland yakınlarındaki pilot üretim tesisini tamamlamayı ve 2026 yılında kuzey Pasifik Okyanusu’nda konuşlandırmayı planladığı Ocean-3 prototip serisinin testlerini hızlandırmayı hedefliyor. Ticari konuşlanmanın 2027’de başlaması öngörülüyor.
Kolay Erişim
Lolipop biçiminde, 85 metrelik çelik düğümler
Panthalassa’nın “düğüm” (node) adını verdiği yapılar, büyük bölümü deniz yüzeyinin altında kalan 85 metre uzunluğunda paslanmaz çelik strüktürler. Lolipop biçimindeki bu otonom sistemler, küresel bir şamandıra başı ile dikey bir borudan oluşuyor. Dalgaların yarattığı salınım, içerideki deniz suyunu bir yüksek basınç haznesine sevk ediyor; mekanik enerjiye dönüşen su türbinlerden geçirilerek elektriğe çevriliyor.
Şirketin tercih ettiği teknik tasarım, mühendislik dilinde “kasıtlı olarak gösterişsiz” olarak nitelendiriliyor. Yapıda menteşe, kanat ya da dişli kutusu gibi açık okyanus koşullarının aşındırıcı etkilerine açık bileşenler bulunmuyor. Düğümler, kıyıdaki fabrikalarda saç plakadan seri olarak üretiliyor ve yatay konumda denize çekildikten sonra dikey eksene oturarak hedef noktasına kendi başına seyrediyor.
Bağlantı Starlink ile kuruluyor
Sistemin alışılagelmiş veri merkezi modelinden ayrıştığı en kritik nokta, üretilen enerjinin karaya iletilmemesi. Panthalassa, ürettiği elektriği doğrudan düğümün içine yerleştirdiği yapay zekâ çiplerinde tüketiyor; bu çipler, önceden eğitilmiş modeller üzerinde “çıkarım” (inference) işlemleri yürütüyor. Sonuçlar, şirketin tabiriyle “çıkarım jetonları” karaya SpaceX’in Starlink düşük yörünge uydu ağı üzerinden iletiliyor. Şirket, bu uydu bağlantısının yapının karayla kuracağı yegâne bağ olacağını belirtiyor.
Soğutma sorunu ise çevredeki okyanus suyuyla çözülüyor. Kara veri merkezlerinin en pahalı mühendislik kalemlerinden biri olan termal yönetim, deniz koşullarında doğal ve maliyetsiz biçimde sağlanıyor; bu durumun çip ömrünü de uzattığı belirtiliyor.
Yatırımcı listesinde Thiel’in yanında Doerr ve Benioff
Yatırım turuna Peter Thiel’in Founders Fund’ının yanı sıra, daha önce Google, Amazon ve Netscape’in erken yatırımcılarından olan John Doerr; Salesforce CEO’su Marc Benioff’un TIME Ventures fonu; PayPal ve Affirm’ün kurucu ortağı Max Levchin’in SciFi Ventures kuruluşu; Hanwha Grubu; Fortescue Ventures; Super Micro Computer; Susquehanna Sustainable Investments ve Sozo Ventures gibi isimler katıldı. Mevcut yatırımcılar arasında Founders Fund, Gigascale Capital ve Lowercarbon Capital yer aldı.
Thiel, açıklamasında yatırımı kavramsal bir çerçeveye oturttu:
“Gelecek, hayal edebileceğimizden çok daha fazla işlem gücü talep ediyor. Dünya dışı çözümler artık bilim kurgu değil. Panthalassa, okyanus sınırını açtı.”
John Doerr ise sistemi “çalışanlar, topluluklar ve Amerikan teknoloji liderliği için üçlü kazanım” olarak tanımladı.
On yıllık AR-GE ve Bridgewater geçmişli kurucu
Şirketin Eş Kurucusu ve CEO’su Garth Sheldon-Coulson, daha önce hedge fonu Bridgewater’da yapay zekâ ve enerji üzerine araştırmacı olarak görev yapan bir isim. Sheldon-Coulson, Financial Times’a verdiği demeçte teknolojiyi şu sözlerle savundu:
“Açık okyanus dalgalarından elde edilen enerji düşük maliyetli, sürdürülebilir ve bol. Artık bu kaynağı insanlığın hizmetine açacak teknolojiye sahibiz. Dalgalar, güneş için bir batarya gibi davranıyor ve biz günün 24 saati ondan enerji toplayabiliyoruz.”
2016 yılında bir kamu yararı şirketi (public benefit corporation) olarak kurulan Panthalassa, 120 çalışana sahip. Şirket, ticari konuşlanma öncesinde son on yılda Ocean-1, Ocean-2 (2021) ve Wavehopper (2024) prototiplerini denizde test etti.
Kara veri merkezlerinin açmazı
Panthalassa’nın iddiası, kara veri merkezi modelinin yapay zekâ talebi karşısında giderek sıkıştığı bir döneme denk geliyor. Google, Microsoft ve Meta gibi büyük teknoloji şirketlerinin 2026’da yapay zekâ veri merkezi yatırımları için toplam 765 milyar dolar harcamayı öngördüğü tahmin ediliyor. Bununla birlikte ABD genelinde izin süreçleri uzuyor; şebeke kapasitesi doygunluğa ulaşıyor; soğutma için gerekli su kıtlığı baş gösteriyor ve yerel topluluklar arazi kullanımı, gürültü ve enerjinin başka alanlardan kaydırılması gerekçesiyle yeni inşaatlara karşı direnç gösteriyor.
Bu tablonun karşısında benzer mantıkla hareket eden başka girişimler de hızla büyüyor. Uzayda güneş enerjisinden beslenen veri merkezleri kurmayı hedefleyen Starcloud, Mart 2025’te 170 milyon dolarlık bir yatırım turunun ardından 1,1 milyar dolar değerlemeye ulaşmıştı. Sektör analistlerine göre Panthalassa’nın okyanus çözümü ile Starcloud’un uzay çözümü, kara şebekesinin yapay zekâ çağına yetişemeyeceği varsayımı üzerine kurulu aynı bahsin iki farklı kolu konumunda.
Bu haber Business Wire, GeekWire, Tom’s Hardware, Energy Digital ve Financial Times kaynaklarına dayanılarak hazırlanmıştır.
