Donald Trump’ın 14 Mayıs’ta başlayan ve cuma günü tamamlanan 36 saatlik Pekin ziyareti, kâğıt üzerinde “pek çok meselenin çözüldüğü” bir devlet ziyareti olarak sunuldu. Ancak yatırımcıların, çip endüstrisinin ve Washington’daki Çin şahinlerinin yakından izlediği teknik dosya, NVIDIA’nın H200 yapay zekâ çiplerinin Çin’e satışı, somut bir anlaşma çıkmadan masadan kalktı. ABD Ticaret Temsilcisi Greer’ın açıklamasına göre ikili görüşmede “çip ihracat kontrolleri konuşulmadı”; oysa ziyaretin teknoloji ayağındaki en kritik dosya tam da buydu.
Kolay Erişim
Son Dakika Detayı: Jensen Huang Air Force One’da
Anlaşmanın aciliyetini gösteren en çarpıcı işaret, delegasyon listesindeki son dakika değişikliğiydi. Beyaz Saray’ın ilk açıkladığı yönetici listesinde Elon Musk ve Tim Cook vardı; Huang yoktu. Trump, Salı günü Huang’ın davet edilmediğine dair haberleri gördükten sonra kendisini aradı; Huang ise Alaska’da Air Force One’a binerken Beyaz Saray muhabirleri tarafından görüntülendi. Uçaktaki diğer isimler arasında Meta, Micron, Qualcomm ve Coherent yöneticileri de yer alıyordu, yani delegasyonun teknoloji ağırlığı tesadüf değildi.
Huang’ın bizzat orada olması Çinli yatırımcılarda kısa süreli bir umut dalgası yarattı: Reuters’in Trump-Xi görüşmesinin hemen ardından geçtiği habere göre Washington, Alibaba, Tencent, ByteDance ve JD.com dahil yaklaşık 10 büyük Çinli teknoloji firmasının H200 alımına onay vermişti. Çin teknoloji hisseleri kısa süre yükseldi ama bu işlem, sigara dumanından bir halka kadar hızlı söndü.
Bilmeniz Gerekenler
H200 nedir? NVIDIA’nın 2022’de tanıtılan Hopper mimarisine dayanan, 141 GB HBM3e bellek ve 4,8 TB/s bant genişliğine sahip yapay zekâ hızlandırıcısı. Büyük dil modellerinde selefi H100’e kıyasla neredeyse iki kat çıkarım performansı sunuyor. Çinli şirketlerin daha önce satın alabildiği ihracat-uyumlu H20 çipine kıyasla nesil farkı yaratan bir sıçrama.
Lisans çerçevesi neye benziyor? Trump yönetimi, 13 Ocak 2026 tarihli Ticaret Bakanlığı düzenlemesiyle satışları gelir paylaşımı modeline bağladı: Onaylı Çinli firmalar H200 alabilecek, NVIDIA satışların yüzde 25’ini ABD hükümetine ödeyecek. Trump aynı çerçevenin AMD ve Intel için de geçerli olacağını söyledi. Karar, Jensen Huang ve Beyaz Saray’ın yapay zekâ-kripto çarı David Sacks’in uzun süreli lobi çalışmalarının sonucuydu.
Asıl tıkanma nerede? Lisans var, alıcı var, çip yok. Ticaret Bakanı Howard Lutnick geçen ay yaptığı açıklamada, Çinli şirketlerin kendi hükümetlerinden satın alma izni almakta zorluk çektiğini söyledi. Lutnick Senato oturumunda daha açık konuştu: Pekin, yerli çip tedarikçilerini, özellikle Huawei’yi, koruma stratejisi gereği alımları frenliyor. Yani belirsizlik tek taraflı değil; Washington kapıyı araladı, Pekin geçişi tıkadı.
Stratejik bağlam. İhracat kontrolleri sıkılaşmadan önce NVIDIA Çin’in gelişmiş çip pazarının yaklaşık yüzde 95’ini elinde tutuyordu; bugün bu pay Huang’ın kendi ifadesiyle “esasen sıfır”. Çin, NVIDIA’nın gelirlerinin yaklaşık yüzde 13’ünü oluşturuyor ve küresel yapay zekâ geliştiricilerinin yaklaşık yarısının yuvası.
Eleştiriler: “NVIDIA mı ABD mi?”
H200 anlaşmasına karşı en sert itirazlar Washington’dan geliyor. Council on Foreign Relations’tan Chris McGuire şunu söyledi: “NVIDIA’nın Çin’e daha fazla çip satmasına izin veren herhangi bir anlaşma, ABD firmalarına daha az NVIDIA çipi ve yapay zekâda Çin karşısında daha küçük bir ABD üstünlüğü demek. Başkan Trump’ın NVIDIA’nın çıkarını Amerika’nın çıkarının önüne koymaya defalarca ikna edilmesi dikkat çekici.” Aynı kurumdan Heidi Crebo-Rediker ise tam bir lisanslama anlaşmasının “siyasi olarak patlayıcı” olacağını ve Kongre’deki Çin şahinlerinden “sert bir tepki” çekeceğini söyledi; daha gerçekçi sonucu “Çin pazarının temiz bir yeniden açılışı değil; güvenlik önlemleri, ücretler veya limitlerle yönetilen koşullu bir kanal” olarak tanımladı.
Piyasa Reaksiyonu: 170 Milyar Dolar Buhar Oldu
Zirvenin ardından beklenti çöktü. NVIDIA hisseleri piyasa öncesi işlemlerde yüzde 3,07 düştü; H200’lerin Çin’e satılmadığının teyit edilmesiyle piyasa değerinden 170 milyar dolar silindi. NVIDIA’nın 78 milyar dolarlık yıllık beklenti rehberi, Çin H200 gelirinin sıfır olduğunu varsayıyor; işleyen bir lisanslama çerçevesi yıllık 3,5–4 milyar dolar ek gelir anlamına gelebilirdi.
Genel Tablo
Trump-Xi zirvesi, ABD-Çin teknoloji rekabetinin yeni karakteristiğini netleştirdi: İhracat kontrolleri artık tek yönlü bir Amerikan kaldıracı değil. Pekin, kendi pazarına girişe ket vurarak Washington’ın “ayrıcalık” olarak sunduğu lisansları kendi sanayi politikasının aleti haline getirdi. H200 dosyası bu açıdan bir mikro-kozmos: Yarı iletken jeopolitiğinin artık sadece kimin satabileceğine değil, kimin satın almayı kabul edeceğine de bağlı olduğunu gösteriyor.
Huang’ın Air Force One’a son dakika binmesi, NVIDIA için ticari bir aciliyet işaretiydi; ancak Pekin’in cevabı şuydu: Bu sefer çipi biz onaylamıyoruz.
